KPN: introductie Vitaliteitsregeling en Eindeloopbaanregeling
Tijdens de recente cao-onderhandelingen tussen KPN en de vakbonden, waaronder Qlix, zijn ook afspraken gemaakt over individueel maatwerk voor de ouder wordende werknemer. De oude Generatiepact regeling, RVU en 50%-regeling zijn met ingang van 1 januari 2026 komen te vervallen. Daarvoor in de plaats kwamen de KPN Vitaliteitsregeling en de KPN Eindeloopbaanregeling. Met als achterliggende gedachte van zowel KPN als de vakorganisaties dat zoveel mogelijk medewerkers tot aan hun pensioen gezond moeten kunnen doorwerken. KPN en vakorganisaties realiseren zich echter ook dat dit niet voor iedereen haalbaar is, zonder aanpassingen in functie, werktijden, roosters en/of arbeidsduur. Voor deze groep moet individueel ouderenbeleid mogelijk blijven. Daarnaast vinden KPN en vakorganisaties dat er keuzemogelijkheden moeten blijven voor medewerkers die op zich gezond zijn, maar de wens hebben om naar het einde van hun loopbaan af te bouwen en meer tijd te besteden aan andere zaken dan werk.
Met die achterliggende gedachten zijn twee nieuwe regelingen in de cao KPN geïntroduceerd: de KPN Vitaliteitsregeling en de KPN Eindeloopbaanregeling.
De Vitaliteitsregeling is er voor de collega’s voor wie met het einde van de loopbaan in zicht gezond doorwerken tot aan AOW-gerechtigde leeftijd niet mogelijk is zonder aanpassing van de individuele wekelijkse arbeidsduur. Deze regeling is alleen toegankelijk op basis van het onafhankelijke en objectieve oordeel van de Arbodienst. Deelname aan deze regeling kan voor maximaal 48 maanden.
Deze regeling kent een aantal varianten, bijvoorbeeld gedurende maximaal 48 maanden: 80-85-100%. Dit houdt in dat de medewerker gedurende maximaal 48 maanden 80% van zijn oorspronkelijke wekelijkse individuele arbeidsduur werkt tegen 85% van het oorspronkelijke salaris en met behoud van 100% pensioenopbouw. Andere varianten zijn:
- Gedurende maximaal 36 maanden: 80-90-100%.
- Gedurende maximaal 24 maanden: 60-80-100%.
- Gedurende maximaal 12 maanden: 50-100-100%.
De KPN Eindeloopbaanregeling is er voor de arbeidsfitte medewerkers, die ten minste 10 jaar onafgebroken in dienst zijn geweest bij KPN en dit met het einde van de loopbaan in zicht minder willen werken. Deelname aan deze regeling kan voor maximaal 36 maanden en biedt de mogelijkheid om met 80% van de oorspronkelijke wekelijkse individuele arbeidsduur te blijven werken tegen 80% van het salaris en met behoud van 100% pensioenopbouw, gedurende de eerste 24 maanden en met 80% van zijn oorspronkelijke wekelijkse individuele arbeidsduur te blijven werken tegen 85% van het salaris en met behoud van 100% pensioenopbouw, vanaf de 25e maand. De medewerker kan de maximale duur van de KPN Eindeloopbaanregeling van 36 maanden verlengen met de inzet van zijn spaarverlof. De KPN Eindeloopbaanregeling, incl. (gedeeltelijke) inzet van spaarverlof bedraagt maximaal 60 maanden.
Ontziemaatregelen voor de ouder wordende werknemer zijn ook elders populair
De hierboven beschreven nieuwe regelingen bij KPN passen in een landelijke trend. In veel cao’s zijn in het verleden namelijk afspraken gemaakt over ‘ontziemaatregelen’, zoals extra verlofdagen, generatiepactregelingen en het recht om nachtdiensten of onregelmatige diensten te weigeren. Deze afspraken zijn bedoeld om medewerkers die hun werk als gevolg van de stijgende leeftijd niet volhouden, te ontzien. Inmiddels werken ‘we’ mede dankzij die ontziemaatregelen in Nederland veel langer door dan voorheen. De gemiddelde pensioenleeftijd van werknemers in Nederland is in 2024 gestegen tot 66 jaar en 1 maand. In 2023 was dit nog 65 jaar en 11 maanden. Die ontzie-maatregelen dragen daar zeker positief aan bij.
De Algemene werkgeversvereniging (AWVN) heeft een onderzoek onder werkgevers gehouden. Daaruit blijkt dat 70% van de werkgevers de komende vijf jaar een groei verwacht van het gebruik van ontzie-maatregelen. Werkgevers geven aan dat een veroudering van het werknemersbestand de hoofdreden is voor de verwachte toename in het gebruik van de algemene ontziemaatregelen. Onder werknemers is vooral extra verlof een populaire ontziemaatregel: 84 procent van de doelgroep die extra verlof krijgt aangeboden, maakt gebruik van dat aanbod. Van de 80/90/100-maatregel maakt 33 procent gebruik en van een RVU-regeling 24 procent.
De stijgende personele kosten die hiervan het gevolg zijn, komen bovenop de loonkostenstijgingen die de afgelopen jaren tussen werkgevers en vakbonden zijn afgesproken. Daartegenover staat natuurlijk dat uitval van medewerkers vaker achterwege blijft en dat mensen langer blijven doorwerken. Dat werkt dan weer kostenbesparend. De werkgevers zeggen dat zelf ook, over de effectiviteit van de ontziemaatregelen zijn zij positief. De maatregelen dragen er zeker aan bij dat oudere medewerkers niet voortijdig uitvallen. Vooral over het aanpassen van roosters (70 procent) en de generatieregeling van 80% werken, 90% doorbetaald worden en 100% pensioenopbouw (66 procent) zijn de werkgevers in dat verband positief. Dat veel oudere werknemers minder werken en eerder uittreden wringt volgens werkgeversorganisatie AWVN echter met de maatschappelijke wens om in een blijvend krappe arbeidsmarkt langer doorwerken te stimuleren. Daarnaast stelt met vast dat ontziemaatregelen voor de ouder wordende medewerker gepaard gaan met een groter beroep op de collega’s. Die moeten bijvoorbeeld vaker impopulaire diensten draaien omdat ouderen dat juist niet meer hoeven.
Net als bij KPN zie je in steeds meer cao’s zie je daarom qua ouderenbeleid individueel maatwerk ingevoerd worden. Op maat dus van de individuele situatie van een collega die daar behoefte aan heeft. Met de opbrengst van de inruil van de algemene ouderenregeling voor maatwerk kan duurzame inzetbaarheid voor iedereen gefinancierd worden. Werknemers moeten gedurende hun hele loopbaan scholing en ontwikkeling krijgen aangeboden en fit blijven, mede ter voorbereiding op een gezonde oudere dag als werkende.
