Als werknemer moet je straks gemakkelijker kunnen zien of collega’s (mannen en vrouwen) voor gelijk werk binnen jouw organisatie ook gelijk worden betaald. Minister Hans Vijlbrief heeft daarvoor het wetsvoorstel ‘implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen’ recent naar de Tweede Kamer gestuurd.
Werkgevers moeten loonverschillen inzichtelijk maken
Ervan uitgaande dat het wetsvoorstel wordt aangenomen, krijgen werkgevers met meer dan honderd werknemers straks een rapportageplicht over loonverschillen tussen mannen en vrouwen binnen de organisatie. Werknemers kunnen die gegevens straks ook raadplegen via een website van het ministerie van SZW. Daarnaast worden werkgevers verplicht om een objectief systeem voor functiewaardering en functie-indeling te gebruiken. En ook komt er een verbod op het vragen naar het laatstverdiende salaris elders van de medewerker tijdens sollicitatiegesprekken. De nieuwe regels moeten bijdragen aan meer openheid over beloning: werknemers weten nu vaak niet dat er verschillen bestaan tussen hen en de collega’s en kunnen die daardoor moeilijk bespreekbaar maken.
Nieuwe rechten deels nu al relevant
Het kabinet wil de nieuwe regels per 1 januari 2027 invoeren. De nieuwe rapportageverplichtingen voor werkgevers gelden pas na invoering van de Nederlandse wet. Eigenlijk had dat al eerder gemoeten, de Europese implementatiedeadline voor de richtlijn ligt namelijk op 7 juni 2026. Als werknemer kun je je in de tussentijd in bepaalde gevallen al wel beroepen op de Europese regels over gelijke beloning van mannen en vrouwen. De Europese richtlijn kan nu dus ook al invloed hebben op discussies over gelijke beloning op de werkvloer en rechters kunnen bestaande Nederlandse wetgeving nu ook al zoveel mogelijk toetsen aan en uitleggen in lijn met de Europese regels over loontransparantie en gelijke beloning.
Loonkloof nog altijd aanwezig
Volgens cijfers van het CBS verdienden vrouwen in 2024 in het bedrijfsleven bij gelijk werk gemiddeld 14,5 procent minder per uur dan mannen. Bij de overheid bedroeg het verschil 4,5 procent. Een deel daarvan is te verklaren door verschillen in functies, sectoren en opleidingsniveau. Maar ook gecorrigeerd voor die factoren blijft een onverklaarbaar verschil bestaan: vrouwen verdienen in het bedrijfsleven dan gemiddeld nog steeds 6,1 procent minder voor hetzelfde werk dan mannen. Bij de overheid is dat 1,7 procent.
Gefaseerde invoering voor werkgevers
De rapportageverplichtingen worden stapsgewijs ingevoerd. Werkgevers met minstens 150 werknemers moeten uiterlijk 7 juni 2028 voor het eerst rapporteren over de loonverschillen in het kalenderjaar 2027. Werkgevers met 100 tot 150 werknemers volgen pas in 2031.
Het ministerie van SZW werkt ondertussen samen met werkgeversorganisaties en vakbonden aan hulpmiddelen en handreikingen om werkgevers voor te bereiden op de nieuwe regels. Zo verscheen onlangs nog een officiële handreiking over functiewaardering en loonstructuren. Bij de grote werkgevers en bij de overheid vormt functiewaardering al jarenlang de basis voor de beloning, maar in het midden en kleinbedrijf is er nog lang niet altijd sprake van dergelijke systemen om de hoogte van de beloning vast te stellen en stapsgewijs te ontwikkelen.
Door de invoering van de Wet Loontransparantie verschuift de bewijslast bij ongelijke beloning v. Als een medewerker vermoedt dat hij/zij minder verdient dan een collega voor gelijkwaardig werk en dit aantoont, moet de werkgever bewijzen dat dit verschil gebaseerd is op objectieve factoren (en niet op bijvoorbeeld geslacht). Daarnaast kunnen werknemers met terugwerkende kracht aanspraak maken op compensatie bij ongelijke beloning.
